چون جيب تمام ارتفاع نصف النّهارى را در جيب كلّى ضرب كنيم و حاصل آن را كه 120 155 4 ثانيه است بر عدّهء ثانيه‌هاى وتر قسمت كنيم ، ؟ ؟ 43 ؟ 22 ؟ 40 به‌دست مىآيد كه جيب عرض بلد است و قوس متناظر با آن يعنى ؟ ؟ 50 ؟ 17 ؟ 42 عرض جرجانيّه . و امّا اينكه براى كمّيّت واحد اندازه‌هاى مختلف به‌دست مىآيد « 1 » ، بدان سبب است كه كار رصد كار بزرگى است كه در آن بايد اجزاى [ درجات و دقايق و ثوانى ] دواير بزرگ آسمانى با اجزاى دايرهء كوچكى از آلات رصد اندازه‌گيرى شود و اين كار ناگزير هميشه با تقريبى همراه است ؛ و نيز به سبب آن است كه در محاسبهء جيبها و وترها عمل جذر گرفتن لازم مىشود ، و ديگر اينكه راهى به پيدا كردن درست بعضى از آنها ، مثلا وتر يك جزء از سيصد و شصت جزء دايره [ يعنى يك درجه ] در دست نيست ؛ و به‌همين جهت است كه در محاسبات بايد چنان كنند كه هرچه ممكن است اعمالى كه در آنها جيبها وارد مىشود كمتر باشد تا اندازهء تقريب در محاسبه نيز كوچكتر شود . و نيز به‌همين جهت است كه آنچه را با رصد ساده به‌دست مىآيد بر آنچه از محاسبه به‌دست مىآيد ترجيح مىنهند . و امّا من بدان سبب به محاسبه مىپردازم كه هرچه بيشتر پرده از روى حقيقت برداشته شود و از مقايسهء نتيجه‌ها با يكديگر آرامش خاطر بيشتر فراهم آيد . و عرض درست جرجانيّه ؟ 17 ؟ 42 است ، چه اگر از ارتفاع خورشيد هنگام انقلاب صيفى در اين شهر كه به رصد من ؟ 18 ؟ 71 است ، ميل كلّى را كه ؟ 35 ؟ 23 است بكاهيم ، باقيمانده يعنى ؟ 43 ؟ 47 متمّم عرض اين شهر به‌دست مىآيد ، و بنابرآن عرض شهر ؟ 17 ؟ 42 خواهد بود ، و من بر اين مقدار عمل مىكنم و آن را درست مىدانم . و نيز اگر ميل كلّى را بر متمّم بزرگترين ارتفاع كه ؟ 42 ؟ 18 است بيفزاييم ، باز همان ؟ 17 ؟ 42 يعنى عرض جرجانيّه به‌دست مىآيد .

--> ( 1 ) - مقصود تفاوتهايى است كه ، مثلا ، براى عرض جرجانيه در اندازه‌گيريهاى مختلف به‌نظر مىرسد كه در متن آمده است .